۳.۸۵ میلیارد دلار برای توسعه تانزانیا؛ فرصت‌های تازه در زیرساخت و انرژی
سبد پروژه‌های بانک توسعه آفریقا در تانزانیا به ۳.۸۵ میلیارد دلار رسید؛ تمرکز بر زیرساخت و توسعه اقتصادی
ارزش سبد پروژه‌های فعال بانک توسعه آفریقا در تانزانیا تا سپتامبر ۲۰۲۶ به ۳.۸۵ میلیارد دلار رسیده است. این منابع در قالب ۲۹ عملیات توسعه‌ای در حال اجرا قرار دارند و بخش عمده آن‌ها به توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، انرژی، آب و بهداشت اختصاص یافته است.
بر اساس گزارش رسمی بانک توسعه آفریقا، دولت تانزانیا و این بانک در نشست بازبینی عملکرد پروژه‌ها که در دارالسلام برگزار شد، بر تسریع اجرای طرح‌ها، رفع موانع اداری و بهبود روند تخصیص منابع مالی توافق کردند. برنامه جدید بهبود سبد پروژه‌ها برای سال مالی ۲۰۲۶/۲۷ تدوین شده است تا فاصله میان تأمین مالی و اجرای عملی پروژه‌ها کاهش یابد.
سهم زیرساخت‌ها از سرمایه‌گذاری‌های توسعه‌ای تانزانیا
حدود ۸۴ درصد از سبد فعال بانک توسعه آفریقا در تانزانیا در حوزه زیرساخت متمرکز است. این سهم بالا نشان می‌دهد که توسعه زیرساخت‌های اساسی همچنان یکی از محورهای اصلی همکاری مالی و توسعه‌ای این بانک با دولت تانزانیاست.
مهم‌ترین حوزه‌های مورد حمایت عبارت‌اند از:
۱. حمل‌ونقل و توسعه شبکه‌های ارتباطی
سرمایه‌گذاری در جاده‌ها، حمل‌ونقل شهری، فرودگاه‌ها و مسیرهای ارتباطی می‌تواند هزینه جابه‌جایی کالا و مسافر را کاهش دهد و دسترسی تولیدکنندگان به بازارهای داخلی و منطقه‌ای را بهبود بخشد.
توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل برای تانزانیا اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا این کشور می‌تواند به‌عنوان یکی از مسیرهای دسترسی کشورهای محصور در خشکی شرق آفریقا به بنادر و بازارهای بین‌المللی نقش‌آفرینی کند.
۲. انرژی و توسعه ظرفیت تولید برق
پروژه‌های انرژی از دیگر بخش‌های مهم همکاری توسعه‌ای هستند. تأمین برق پایدار برای صنایع، معادن، واحدهای فرآوری و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، یکی از پیش‌شرط‌های رشد تولید و افزایش رقابت‌پذیری اقتصادی محسوب می‌شود.
توسعه زیرساخت‌های برق‌آبی و سایر منابع انرژی نیز می‌تواند به پاسخ‌گویی به تقاضای رو به رشد برق و حمایت از توسعه صنعتی کمک کند.
۳. آب، بهداشت و خدمات عمومی
سرمایه‌گذاری در تأمین آب سالم، شبکه‌های توزیع و خدمات بهداشتی علاوه بر بهبود کیفیت زندگی شهروندان، می‌تواند از رشد شهرها و توسعه فعالیت‌های اقتصادی پشتیبانی کند.
این پروژه‌ها به‌ویژه برای مناطقی که با افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی یا کمبود زیرساخت‌های عمومی مواجه‌اند، اهمیت دارند.
چرا تسریع اجرای پروژه‌ها اهمیت دارد؟
با وجود ارزش ۳.۸۵ میلیارد دلاری سبد پروژه‌ها، نرخ پرداخت منابع مالی تا سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۳۹ درصد گزارش شده است. این شاخص نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از منابع مصوب هنوز به مرحله پرداخت و اجرای کامل نرسیده است.
در نشست مشترک بانک و دولت، چند مانع اصلی شناسایی شد:
- تأخیر در تأمین سهم مالی دولت برای پروژه‌ها؛
- طولانی‌شدن فرایندهای مناقصه و تدارکات؛
- محدودیت در نظارت و مدیریت اجرایی برخی طرح‌ها؛
- زمان‌بر بودن فرایندهای پرداخت و تأییدهای مورد نیاز.
بر اساس گزارش بانک، سهم پروژه‌های دارای مشکلات جدی اجرایی از بیش از ۴۰ درصد در مارس ۲۰۲۶ به ۲۶ درصد در سپتامبر کاهش یافته است. همچنین برخی موانع تدارکاتی در پروژه نیروگاه برق‌آبی کاکونو و فرودگاه بین‌المللی مسالاتو برطرف شده‌اند.
این پیشرفت‌ها مثبت هستند، اما نتیجه نهایی به اجرای مؤثر برنامه بهبود پروژه‌ها در سال مالی ۲۰۲۶/۲۷ وابسته خواهد بود.
فرصت‌های تجاری برای شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران
گسترش پروژه‌های توسعه‌ای در تانزانیا می‌تواند برای شرکت‌های داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی فرصت‌هایی در حوزه تأمین تجهیزات، پیمانکاری، خدمات مهندسی و فناوری ایجاد کند.
مهم‌ترین حوزه‌های قابل بررسی عبارت‌اند از:
- ساخت‌وساز و مهندسی: اجرای پروژه‌های جاده‌ای، ساختمان‌های عمومی و زیرساخت‌های شهری؛
- تجهیزات انرژی: تأمین تجهیزات برق، سامانه‌های کنترل و قطعات مورد نیاز پروژه‌های تولید و انتقال برق؛
- آب و فاضلاب: تجهیزات تصفیه آب، پمپاژ، انتقال و مدیریت منابع آب؛
- حمل‌ونقل و لجستیک: ماشین‌آلات راه‌سازی، تجهیزات فرودگاهی و خدمات زنجیره تأمین؛
- مشاوره و خدمات فنی: مطالعات امکان‌سنجی، مدیریت پروژه، نظارت فنی و خدمات تخصصی.
برای شرکت‌های ایرانی نیز بررسی این حوزه‌ها می‌تواند نقطه شروعی برای شناسایی فرصت‌های همکاری در بازار تانزانیا باشد. بااین‌حال، وجود یک سبد مالی بزرگ به معنای بازبودن خودکار همه مناقصه‌ها یا تضمین قرارداد برای شرکت‌های خارجی نیست. هر فرصت باید بر اساس اسناد مناقصه، شرایط احراز صلاحیت، مقررات تأمین مالی، الزامات محلی و روش‌های پرداخت ارزیابی شود.
نقش بانک توسعه آفریقا در رشد اقتصادی تانزانیا
بانک توسعه آفریقا از طریق تأمین مالی پروژه‌های زیربنایی و همکاری با دولت‌ها، در توسعه ظرفیت اقتصادی کشورهای آفریقایی نقش دارد. در تانزانیا، این حمایت با نیازهای توسعه شبکه‌های حمل‌ونقل، تأمین انرژی و بهبود خدمات عمومی پیوند خورده است.
اقتصاد تانزانیا در سال ۲۰۲۵ رشد ۶ درصدی را ثبت کرد؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ معادل ۵.۵ درصد بود. بر اساس گزارش بانک، کشاورزی، معدن، ساخت‌وساز، سرمایه‌گذاری و مصرف از عوامل مهم فعالیت اقتصادی کشور هستند.
تداوم این رشد به عواملی مانند کیفیت اجرای پروژه‌ها، بهره‌وری سرمایه‌گذاری، ثبات محیط کسب‌وکار و توانایی تبدیل منابع مالی به زیرساخت‌های عملیاتی وابسته است.
جمع‌بندی
رسیدن ارزش سبد پروژه‌های فعال بانک توسعه آفریقا در تانزانیا به ۳.۸۵ میلیارد دلار، بیانگر تداوم سرمایه‌گذاری توسعه‌ای در زیرساخت‌های این کشور است. تمرکز حدود ۸۴ درصدی منابع بر حمل‌ونقل، انرژی، آب و بهداشت، فرصت‌هایی را برای بهبود اتصال منطقه‌ای، افزایش ظرفیت تولید و توسعه خدمات عمومی فراهم می‌کند.
بااین‌حال، چالش اصلی صرفاً تأمین منابع مالی نیست؛ بلکه اجرای به‌موقع پروژه‌ها، رفع موانع تدارکاتی و افزایش سرعت پرداخت‌ها اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد. موفقیت برنامه بهبود ۲۰۲۶/۲۷ می‌تواند نقش مهمی در تبدیل تعهدات مالی به زیرساخت‌های قابل استفاده و فرصت‌های اقتصادی ملموس ایفا کند.