کامرون ۱۰۱ میلیون دلار منابع اقلیمی برای توسعه زنجیره تولید کاکائو و قهوه جذب کرد
کامرون منابع جدیدی برای توسعه پایدار صنعت کاکائو و قهوه جذب کرد
کامرون در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ موفق شد موافقت صندوق سبز اقلیم (Green Climate Fund) را برای تأمین حدود ۸۷ میلیون یورو، معادل تقریبی ۱۰۱ میلیون دلار، به منظور توسعه زنجیره تولید کاکائو و قهوه دریافت کند.
این منابع در قالب برنامه‌ای شش‌ساله با عنوان «کشاورزی تاب‌آور برای اقلیم، سرمایه‌گذاری، طبیعت و عدالت» (RACINE) اختصاص یافته‌اند. هدف این برنامه افزایش بهره‌وری کشاورزی، تقویت مقاومت تولیدکنندگان در برابر تغییرات اقلیمی، کاهش تخریب جنگل‌ها و بهبود جایگاه محصولات کامرون در بازارهای بین‌المللی است.
تصویب این تأمین مالی در چهل‌وششمین نشست هیئت‌مدیره صندوق سبز اقلیم در شهر سونگدو کره جنوبی انجام شد. وزارت اقتصاد، برنامه‌ریزی و توسعه منطقه‌ای کامرون (MINEPAT) مسئولیت راهبری برنامه را بر عهده دارد و صندوق توسعه زنجیره‌های کاکائو و قهوه (FODECC) به‌عنوان نهاد اجرایی فعالیت خواهد کرد.
نکته مهم این است که حدود ۹۰ درصد منابع مصوب صندوق سبز اقلیم به شکل وام‌های ترجیحی و تنها ۱۰ درصد به‌صورت کمک بلاعوض خواهد بود. بنابراین، این تأمین مالی صرفاً کمک بلاعوض خارجی محسوب نمی‌شود.
ساختار مالی برنامه RACINE چگونه است؟
برنامه RACINE بر پایه ترکیبی از منابع بین‌المللی و مشارکت مالی دولت کامرون طراحی شده است. بر اساس اعلام وزارت اقتصاد کامرون، بودجه کلی برنامه حدود ۲۱۵.۹ میلیون یورو برآورد شده است.
ساختار اعلام‌شده تأمین مالی شامل سه بخش اصلی است:
- صندوق سبز اقلیم: ۸۷ میلیون یورو، شامل ۷۸.۳ میلیون یورو وام ترجیحی و ۸.۷ میلیون یورو کمک بلاعوض
- ابتکار جنگل‌های آفریقای مرکزی (CAFI): حدود ۴۰.۴ میلیون یورو کمک مالی، با پرداخت‌هایی مرتبط با تحقق و تأیید نتایج
- مشارکت داخلی کامرون: حدود ۸۸.۵ میلیون یورو از محل عوارض صادرات کاکائو و قهوه
این ساختار نشان می‌دهد که کامرون قصد دارد با استفاده از منابع داخلی بخش کشاورزی، سرمایه بین‌المللی بیشتری را برای توسعه پایدار این صنعت جذب کند.
بر اساس اطلاعات رسمی صندوق سبز اقلیم، ارزش کل پروژه با احتساب منابع مشترک در حدود ۲۴۲ میلیون دلار ثبت شده است. تفاوت جزئی میان ارقام دلاری و یورویی گزارش‌ها می‌تواند ناشی از نرخ تبدیل ارز و مبنای محاسبه باشد.
هدف‌گذاری برای دو برابر شدن تولید کاکائو در کامرون
یکی از مهم‌ترین اهداف برنامه RACINE، افزایش قابل‌توجه تولید کاکائو و بهبود بهره‌وری مزارع است.
بر اساس اهداف اعلام‌شده، تولید سالانه کاکائوی کامرون قرار است از حدود ۳۰۶ هزار تن به ۶۰۰ هزار تن افزایش یابد. این هدف به معنای نزدیک شدن به دو برابر شدن تولید فعلی در افق اجرای برنامه است.
همچنین افزایش عملکرد مزارع از اهداف اصلی پروژه محسوب می‌شود:
- عملکرد تولید کاکائو: افزایش از ۳۵۰ به ۷۵۰ کیلوگرم در هر هکتار
- عملکرد تولید قهوه: افزایش از ۲۲۰ به ۶۰۰ کیلوگرم در هر هکتار
- کاهش ضایعات پس از برداشت: از ۱۸ درصد به ۴ درصد
این اهداف قرار است از طریق بهبود روش‌های کشت، دسترسی بهتر کشاورزان به نهاده‌ها، آموزش تولیدکنندگان، توسعه زیرساخت‌های فرآوری و ارتقای روش‌های نگهداری محصولات دنبال شوند.
باید توجه داشت که این ارقام اهداف برنامه هستند و هنوز به‌عنوان نتایج تحقق‌یافته ثبت نشده‌اند.
کشاورزی پایدار و حفاظت از جنگل‌های کامرون
یکی از ویژگی‌های مهم پروژه RACINE، پیوند دادن افزایش تولید کشاورزی با حفاظت از منابع طبیعی است.
تولید کاکائو و قهوه در برخی مناطق آفریقای مرکزی با چالش‌هایی مانند گسترش زمین‌های کشاورزی به محدوده جنگل‌ها، تغییر الگوی بارندگی، خشکسالی و افزایش آفات مواجه است. برنامه جدید کامرون تلاش می‌کند افزایش تولید را از طریق بهبود بهره‌وری زمین‌های موجود دنبال کند، نه گسترش بی‌رویه سطح زیر کشت به مناطق جنگلی.
مهم‌ترین اقدامات پیش‌بینی‌شده عبارت‌اند از:
- توسعه روش‌های کشاورزی سازگار با تغییرات اقلیمی
- گسترش کشاورزی جنگل‌پایه یا آگروفارستری
- بهبود مدیریت زمین و برنامه‌ریزی کاربری اراضی
- حمایت مالی از پروژه‌های احیای جنگل و حوزه‌های آبخیز
- توسعه سامانه‌های ردیابی محصولات و زنجیره تأمین
- آموزش تعاونی‌ها، شهرداری‌ها و مشاوران کشاورزی
در این برنامه، پرداخت بخشی از منابع مالی ابتکار جنگل‌های آفریقای مرکزی به تأیید مستقل نتایج زیست‌محیطی وابسته خواهد بود. به این ترتیب، حفاظت از جنگل‌ها و تحقق اهداف تعیین‌شده بخشی از سازوکار تأمین مالی پروژه خواهد بود.
پنج منطقه کامرون تحت پوشش برنامه جدید
اجرای برنامه RACINE پنج منطقه مهم کشاورزی کامرون را دربر می‌گیرد:
۱. منطقه مرکزی (Centre)
۲. منطقه جنوبی (South)
۳. منطقه شرقی (East)
۴. منطقه ساحلی (Littoral)
۵. منطقه جنوب‌غربی (South-West)
این مناطق در توسعه فعالیت‌های کشاورزی و زنجیره تولید کاکائو و قهوه نقش دارند. تمرکز جغرافیایی برنامه امکان می‌دهد حمایت‌های مالی، آموزشی و زیرساختی در مناطق تولیدکننده هدف‌گذاری شود.
توسعه فرآوری و افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی
یکی دیگر از محورهای مهم پروژه، کاهش فاصله میان تولید محصول خام و عرضه محصول قابل‌فروش در بازارهای داخلی و بین‌المللی است.
در بسیاری از زنجیره‌های کشاورزی آفریقا، بخش قابل‌توجهی از ارزش اقتصادی محصول در مراحل فرآوری، بسته‌بندی، نگهداری و بازاریابی ایجاد می‌شود. ضعف زیرساخت‌های پس از برداشت می‌تواند باعث کاهش کیفیت محصول و افزایش ضایعات شود.
برنامه RACINE پیش‌بینی کرده است که مراکز فرآوری و زیرساخت‌های نگهداری محصولات توسعه پیدا کنند و کشاورزان از طریق سازوکارهایی مانند کوپن‌های الکترونیکی به نهاده‌های کشاورزی دسترسی داشته باشند.
این اقدامات می‌تواند زمینه بهبود کیفیت دانه‌های کاکائو و قهوه، افزایش قابلیت صادرات و تقویت درآمد تولیدکنندگان را فراهم کند.
الزامات جدید بازار اروپا و اهمیت ردیابی محصولات
یکی از اهداف تجاری برنامه، کمک به تولیدکنندگان کامرونی برای حفظ دسترسی به بازارهای بین‌المللی، به‌ویژه بازار اتحادیه اروپا است.
مقررات اتحادیه اروپا درباره محصولات عاری از جنگل‌زدایی (EUDR) بر لزوم ارائه اطلاعات و شواهد مربوط به منشأ محصولات مشمول این مقررات تأکید دارد. از این رو، ایجاد سامانه‌های ردیابی زنجیره تأمین برای صادرکنندگان کاکائو و قهوه اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
برنامه RACINE توسعه زیرساخت‌های ردیابی و آموزش تعاونی‌ها و فعالان زنجیره تأمین را در دستور کار قرار داده است. این اقدامات می‌تواند به تولیدکنندگان و صادرکنندگان کمک کند تا اطلاعات مربوط به محل تولید و زنجیره عرضه محصولات را بهتر مدیریت کنند.
فرصت‌های تجاری برای شرکت‌های ایرانی
توسعه سرمایه‌گذاری در زنجیره تولید کاکائو و قهوه کامرون می‌تواند برای شرکت‌های ایرانی فعال در حوزه کشاورزی، صنایع غذایی و تجهیزات صنعتی فرصت‌هایی برای بررسی ایجاد کند.
برخی از حوزه‌های بالقوه همکاری عبارت‌اند از:
- تأمین تجهیزات فرآوری و بسته‌بندی محصولات کشاورزی
- ماشین‌آلات خشک‌کردن، درجه‌بندی و نگهداری کاکائو و قهوه
- تجهیزات سردخانه‌ای و انبارداری
- نهاده‌ها و تجهیزات کشاورزی، مطابق استانداردهای موردنیاز
- سامانه‌های کنترل کیفیت و ردیابی محصولات
- خدمات فنی و مهندسی برای توسعه مراکز فرآوری
همچنین افزایش تولید کاکائو و قهوه می‌تواند در بلندمدت فرصت‌هایی برای شرکت‌های فعال در تجارت مواد اولیه صنایع غذایی ایجاد کند.
با این حال، ورود به این بازار نیازمند بررسی استانداردهای واردات و صادرات، الزامات بهداشتی، شرایط تأمین مالی، مقررات تجاری کامرون و امکان همکاری با تعاونی‌ها و شرکت‌های محلی است. تصویب برنامه RACINE به‌تنهایی به معنای انتشار مناقصه یا وجود سفارش قطعی برای تأمین‌کنندگان خارجی نیست.
چشم‌انداز کشاورزی و تجارت کاکائو و قهوه در کامرون
تصویب منابع جدید اقلیمی برای برنامه RACINE نشان‌دهنده تلاش کامرون برای پیوند دادن توسعه کشاورزی، حفاظت از محیط زیست و افزایش رقابت‌پذیری صادرات است.
اگر اهداف برنامه محقق شوند، افزایش تولید کاکائو و قهوه، کاهش ضایعات پس از برداشت و بهبود کیفیت محصولات می‌تواند جایگاه این کشور را در بازارهای جهانی تقویت کند.
با این حال، موفقیت طرح به آغاز به‌موقع اجرا، دسترسی واقعی کشاورزان به منابع مالی، مدیریت مناسب وام‌ها، توسعه زیرساخت‌های فرآوری و تحقق تعهدات زیست‌محیطی بستگی دارد.
برای فعالان اقتصادی، بازار کاکائو و قهوه کامرون در سال‌های آینده می‌تواند یکی از حوزه‌های قابل‌پیگیری در بخش کشاورزی و صنایع غذایی آفریقا باشد.
سوالات متداول
کامرون چه میزان منابع اقلیمی برای توسعه کاکائو و قهوه دریافت کرده است؟
صندوق سبز اقلیم حدود ۸۷ میلیون یورو، معادل تقریبی ۱۰۱ میلیون دلار، برای برنامه RACINE تصویب کرده است.
آیا تمام این منابع کمک بلاعوض هستند؟
خیر. حدود ۹۰ درصد منابع صندوق سبز اقلیم به شکل وام ترجیحی و حدود ۱۰ درصد به شکل کمک بلاعوض ارائه می‌شود.
هدف تولید کاکائو در کامرون چقدر است؟
برنامه RACINE قصد دارد تولید سالانه کاکائو را از حدود ۳۰۶ هزار تن به ۶۰۰ هزار تن افزایش دهد.
برنامه RACINE چه مدت اجرا می‌شود؟
این برنامه برای یک دوره شش‌ساله طراحی شده است.
کدام مناطق کامرون از این برنامه بهره‌مند می‌شوند؟
مناطق مرکزی، جنوبی، شرقی، ساحلی و جنوب‌غربی کامرون در محدوده اجرای برنامه قرار دارند.
این پروژه چه فرصت‌هایی برای شرکت‌های خارجی ایجاد می‌کند؟
تجهیزات فرآوری، ماشین‌آلات کشاورزی، بسته‌بندی، سردخانه، انبارداری، کنترل کیفیت و سامانه‌های ردیابی از حوزه‌های قابل بررسی برای همکاری هستند.