زیرساخت، تجارت و اشتغال؛ محور همکاری جدید اکواس و بانک توسعه آفریقا
همکاری اکواس و بانک توسعه آفریقا برای پیشبرد اولویت‌های توسعه‌ای غرب آفریقا
جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا (اکواس) و بانک توسعه آفریقا در راستای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، بر تسریع اجرای پروژه‌های توسعه‌ای و هماهنگی بیشتر در حوزه زیرساخت، تجارت، سرمایه‌گذاری و اشتغال تأکید کردند.
این موضوع در جریان دیدار آنتونی اولواتوسین اوگونجیمی، معاون کمیسیون اکواس، با مدیران بانک توسعه آفریقا در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ در ابیجان، ساحل عاج، مطرح شد. دو طرف در این نشست درباره راهکارهای تقویت همکاری‌های موجود و هم‌راستاسازی برنامه‌های توسعه‌ای با اولویت‌های منطقه‌ای غرب آفریقا گفت‌وگو کردند.
بر اساس اعلام رسمی اکواس، هدف اصلی این همکاری آن است که برنامه‌ها و تعهدات توسعه‌ای به نتایج ملموس‌تری در زندگی شهروندان، ایجاد فرصت‌های اقتصادی و تقویت یکپارچگی منطقه‌ای منجر شوند.
اولویت‌های مشترک اکواس و بانک توسعه آفریقا
در این دیدار، اولویت‌های مدیریتی اکواس برای چهار سال آینده با محوریت چشم‌انداز ۲۰۵۰ این سازمان مطرح شد. این اولویت‌ها بر تقویت همکاری میان کشورهای عضو، بهبود زیرساخت‌ها و افزایش آثار اقتصادی پروژه‌های منطقه‌ای تمرکز دارند.
۱. توسعه زیرساخت‌های منطقه‌ای
زیرساخت‌های حمل‌ونقل یکی از محورهای مهم گفت‌وگوهای دو طرف بود. توسعه جاده‌ها و کریدورهای اقتصادی می‌تواند ارتباط میان مراکز تولید، بازارهای مصرف، بنادر و مناطق صنعتی را بهبود دهد.
کریدور ساحل عاج–لاگوس یکی از پروژه‌های شاخص در این زمینه است. این مسیر حدود ۱٬۰۲۸ کیلومتر طول دارد و پنج کشور ساحل عاج، غنا، توگو، بنین و نیجریه را به یکدیگر متصل می‌کند.
توسعه این کریدور می‌تواند در کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، تسهیل جابه‌جایی کالا و گسترش زنجیره‌های تأمین منطقه‌ای نقش داشته باشد. بااین‌حال، تحقق این آثار به تأمین مالی، هماهنگی میان کشورهای مسیر و اجرای مؤثر پروژه وابسته است.
۲. تسهیل تجارت و افزایش سرمایه‌گذاری
تقویت تجارت و سرمایه‌گذاری از دیگر محورهای همکاری اکواس و بانک توسعه آفریقا است. موانع مرزی، تفاوت مقررات گمرکی، هزینه‌های لجستیکی و تأخیر در جابه‌جایی کالا همچنان می‌توانند تجارت میان کشورهای غرب آفریقا را دشوار کنند.
هماهنگی بیشتر در اجرای پروژه‌های منطقه‌ای و بهبود زیرساخت‌های تجاری می‌تواند به کاهش این موانع کمک کند و شرایط مناسب‌تری برای فعالیت شرکت‌های تولیدی، صادرکنندگان و سرمایه‌گذاران فراهم آورد.
برای بنگاه‌های اقتصادی، گسترش ارتباطات منطقه‌ای به معنای امکان دسترسی به بازارهای بزرگ‌تر و ایجاد مشارکت‌های تجاری فرامرزی است؛ البته استفاده از این فرصت‌ها به رعایت مقررات هر کشور و الزامات تجاری منطقه‌ای نیاز دارد.
۳. پیشگیری از درگیری‌ها و تقویت ثبات منطقه‌ای
پیشگیری از درگیری‌ها و توسعه سازوکارهای هشدار زودهنگام نیز در دستور کار گفت‌وگوها قرار داشت. ثبات منطقه‌ای یکی از عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران و اجرای پروژه‌های زیرساختی محسوب می‌شود.
اختلالات امنیتی می‌توانند هزینه حمل‌ونقل را افزایش دهند، زنجیره‌های تأمین را مختل کنند و اجرای پروژه‌های چندکشوری را با تأخیر مواجه سازند. ازاین‌رو، توجه هم‌زمان به توسعه اقتصادی، هماهنگی نهادی و پیشگیری از بحران‌ها برای پیشبرد برنامه‌های منطقه‌ای اهمیت دارد.
۴. توسعه سرمایه انسانی و اشتغال جوانان
اشتغال جوانان و توسعه سرمایه انسانی از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این نشست بود. افزایش مهارت‌های فنی و حرفه‌ای، بهبود ارتباط میان آموزش و نیازهای بازار کار و ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار می‌تواند به بهره‌گیری بهتر از ظرفیت جمعیت جوان غرب آفریقا کمک کند.
اجرای پروژه‌های عمرانی و صنعتی نیز در صورت همراهی با آموزش نیروی کار و توسعه زنجیره تأمین محلی، می‌تواند فرصت‌هایی برای اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کند.
۵. آماده‌سازی پروژه‌های منطقه‌ای قابل تأمین مالی
یکی دیگر از محورهای مهم، آماده‌سازی پروژه‌های مناسب برای برنامه توسعه جامعه اکواس بود. پروژه‌های منطقه‌ای برای جذب منابع مالی معمولاً به مطالعات امکان‌سنجی، طراحی فنی، ارزیابی اقتصادی و اجتماعی و چارچوب روشن اجرایی نیاز دارند.
همکاری نزدیک‌تر میان اکواس و بانک توسعه آفریقا می‌تواند به شناسایی اولویت‌ها، رفع موانع آماده‌سازی پروژه‌ها و هماهنگی بهتر میان برنامه‌های منطقه‌ای و منابع مالی کمک کند.
چرا هماهنگی میان اکواس و بانک توسعه آفریقا اهمیت دارد؟
اکواس چارچوبی برای همکاری اقتصادی میان کشورهای غرب آفریقا فراهم می‌کند و بانک توسعه آفریقا نیز از طریق منابع مالی، دانش فنی و پشتیبانی از پروژه‌های توسعه‌ای در این منطقه فعالیت دارد.
هماهنگی میان این دو نهاد می‌تواند به کاهش پراکندگی برنامه‌ها، بهبود اولویت‌بندی پروژه‌ها و تقویت نظارت بر اجرای طرح‌های چندکشوری کمک کند.
در این نشست، مدیران بانک توسعه آفریقا خواستار ایجاد سازوکاری ساختاریافته‌تر برای تعامل مستمر با اکواس شدند؛ سازوکاری که امکان بررسی منظم اولویت‌ها، شناسایی موانع اجرایی و پیگیری تعهدات مشترک را فراهم کند.
فرصت‌های اقتصادی برای شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران
تقویت همکاری‌های منطقه‌ای در غرب آفریقا می‌تواند فرصت‌هایی را برای شرکت‌های فعال در حوزه‌های زیر ایجاد کند:
- پیمانکاری و زیرساخت: مشارکت در پروژه‌های حمل‌ونقل، جاده‌سازی و توسعه زیرساخت‌های منطقه‌ای.
- تجهیزات صنعتی: تأمین ماشین‌آلات، تجهیزات عمرانی و قطعات مورد نیاز پروژه‌ها.
- لجستیک و تجارت: ارائه خدمات حمل‌ونقل، انبارداری، مدیریت زنجیره تأمین و خدمات گمرکی.
- انرژی و خدمات فنی: عرضه تجهیزات و راهکارهای فنی متناسب با نیازهای پروژه‌های توسعه‌ای.
- آموزش و توسعه مهارت: ارائه خدمات آموزشی و فنی برای ارتقای توان نیروی کار.
برای شرکت‌های ایرانی نیز بررسی بازارهای غرب آفریقا می‌تواند زمینه شناسایی فرصت‌های بالقوه صادراتی و همکاری فنی را فراهم کند. بااین‌حال، هر فرصت باید با توجه به شرایط مناقصه، منابع تأمین مالی، الزامات ثبت و فعالیت شرکت‌ها و مقررات واردات کشور مقصد ارزیابی شود.
جمع‌بندی
همکاری اکواس و بانک توسعه آفریقا برای پیشبرد اولویت‌های توسعه‌ای غرب آفریقا بر چند محور اصلی استوار است: توسعه زیرساخت‌های منطقه‌ای، تسهیل تجارت و سرمایه‌گذاری، پیشگیری از بحران‌ها، اشتغال جوانان و آماده‌سازی پروژه‌های قابل تأمین مالی.
تأکید دو طرف بر پیگیری منظم پروژه‌ها نشان می‌دهد که در کنار تدوین برنامه‌های توسعه‌ای، سرعت اجرا و دستیابی به نتایج ملموس نیز اهمیت دارد. موفقیت این همکاری به هماهنگی میان کشورهای عضو، تأمین منابع مالی، رفع موانع اجرایی و ارزیابی مستمر نتایج وابسته خواهد بود.