مصر توافق‌های ۶۵۰ میلیون دلاری برای توسعه پروژه خورشیدی دندرا را امضا کرد؛ انرژی پاک در خدمت صنعت آلومینیوم
توافق‌های ۶۵۰ میلیون دلاری برای توسعه انرژی خورشیدی در مصر
مصر در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ توافق‌های اولیه تأمین مالی و اجرای پروژه خورشیدی دندرا (Dandara) را با سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده حدود ۶۵۰ میلیون دلار امضا کرد. این پروژه در منطقه نجع حمادی، استان قنا در جنوب مصر، اجرا می‌شود و هدف آن افزایش ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر و تأمین بخشی از انرژی موردنیاز صنایع بزرگ کشور است.
مراسم امضای توافق‌ها با حضور مصطفی مدبولی، نخست‌وزیر مصر، برگزار شد. شرکت نروژی اسکاتک (Scatec) و سه نهاد مالی بین‌المللی شامل بانک سرمایه‌گذاری اروپا، بانک اروپایی بازسازی و توسعه و بانک توسعه آفریقا در تأمین مالی این طرح مشارکت دارند. بانک ملی مصر نیز قرار است در شرکت پروژه سهام‌دار شود.
این توافق‌ها گامی مهم برای تکمیل ساختار مالی و اجرایی پروژه به شمار می‌روند؛ با این حال، باید میان امضای توافق‌های تأمین مالی و آغاز بهره‌برداری تجاری از نیروگاه تفاوت قائل شد.
ظرفیت یک گیگاوات انرژی خورشیدی و ذخیره‌سازی باتری
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی دولت مصر، پروژه دندرا در مجموع شامل ظرفیت یک گیگاوات تولید برق خورشیدی و سامانه ذخیره‌سازی باتری با ظرفیت ۲۰۰ مگاوات‌ساعت خواهد بود.
اجرای پروژه در دو مرحله پیش‌بینی شده است:
- مرحله نخست: ۵۰۰ مگاوات ظرفیت خورشیدی و ۱۰۰ مگاوات‌ساعت ذخیره‌سازی باتری
- مرحله دوم: ۵۰۰ مگاوات ظرفیت خورشیدی و ۱۰۰ مگاوات‌ساعت ذخیره‌سازی باتری
ترکیب نیروگاه خورشیدی با باتری‌های ذخیره‌ساز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا امکان ذخیره بخشی از برق تولیدشده در ساعات تابش خورشید و استفاده از آن در زمان اوج مصرف یا کاهش تولید خورشیدی را فراهم می‌کند.
صنعت آلومینیوم؛ مصرف‌کننده اصلی برق پروژه
یکی از ویژگی‌های مهم پروژه دندرا، ارتباط مستقیم آن با نیازهای صنعتی مصر است. برق تولیدی این نیروگاه برای تأمین حدود یک‌سوم نیاز الکتریکی شرکت آلومینیوم مصر (EgyptAlum) در نظر گرفته شده است.
تولید آلومینیوم به انرژی الکتریکی قابل‌توجه و پایدار نیاز دارد. به همین دلیل، استفاده از برق تجدیدپذیر می‌تواند ضمن متنوع‌سازی منابع تأمین انرژی، میزان انتشار کربن در فرآیند تولید این فلز را کاهش دهد.
این موضوع از نظر صادرات نیز اهمیت دارد. با افزایش توجه بازارهای جهانی به ردپای کربن محصولات صنعتی و اجرای مقررات زیست‌محیطی مانند سازوکار تعدیل کربن مرزی اتحادیه اروپا (CBAM)، کاهش آلایندگی می‌تواند به حفظ رقابت‌پذیری محصولات صادراتی مصر کمک کند.
نقش بانک‌های بین‌المللی در تأمین مالی پروژه
پروژه دندرا نمونه‌ای از همکاری دولت مصر، شرکت‌های خصوصی و نهادهای تأمین مالی توسعه‌ای در بخش انرژی است.
بانک توسعه آفریقا پیش‌تر بسته تأمین مالی تا سقف ۶۶ میلیون دلار را برای مرحله نخست پروژه تصویب کرده بود. بانک سرمایه‌گذاری اروپا نیز در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که برای مرحله نخست، تا سقف ۹۰ میلیون دلار تأمین مالی در نظر گرفته است.
این مشارکت‌ها نشان می‌دهد که توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در آفریقا می‌تواند زمینه همکاری میان سرمایه‌گذاران خارجی، بانک‌های توسعه‌ای و صنایع بزرگ مصرف‌کننده انرژی را فراهم کند.
اهمیت پروژه برای آینده انرژی مصر
مصر در برنامه‌های انرژی خود به دنبال افزایش سهم منابع تجدیدپذیر در سبد تولید برق است. هدف اعلام‌شده این کشور، رساندن سهم انرژی‌های تجدیدپذیر به ۴۲ درصد از تولید برق تا سال ۲۰۳۰ است.
پروژه دندرا در کنار سایر طرح‌های خورشیدی و بادی می‌تواند به تحقق این هدف کمک کند. همچنین اتصال نیروگاه به شبکه برق ملی، امکان استفاده از ظرفیت تولیدی آن را در چارچوب شبکه سراسری فراهم می‌کند.
فرصت‌های تجاری و سرمایه‌گذاری برای شرکت‌های خارجی
اجرای پروژه‌های بزرگ انرژی خورشیدی در مصر می‌تواند فرصت‌هایی فراتر از ساخت نیروگاه ایجاد کند. شرکت‌های خارجی فعال در حوزه‌های زیر می‌توانند بازار این کشور را بررسی کنند:
- تأمین پنل‌های خورشیدی و تجهیزات تولید برق
- تولید و تأمین باتری‌های صنعتی و سامانه‌های ذخیره‌سازی
- تجهیزات کنترل، پایش و مدیریت شبکه برق
- خدمات مهندسی، نصب و نگهداری نیروگاه‌ها
- تجهیزات انتقال و توزیع برق
- راهکارهای کاهش مصرف انرژی در صنایع بزرگ
برای شرکت‌های ایرانی نیز حوزه‌هایی مانند تجهیزات برق صنعتی، قطعات و خدمات فنی و مهندسی می‌تواند زمینه بررسی همکاری باشد؛ البته ورود به این بازار به بررسی مقررات واردات، استانداردهای فنی، شرایط تأمین مالی و محدودیت‌های تجاری نیاز دارد.
جمع‌بندی
توافق‌های اولیه پروژه خورشیدی دندرا به ارزش حدود ۶۵۰ میلیون دلار، گام مهمی در مسیر توسعه انرژی پاک و کاهش آلایندگی صنایع مصر محسوب می‌شود. ظرفیت یک گیگاوات تولید برق خورشیدی و ۲۰۰ مگاوات‌ساعت ذخیره‌سازی باتری، این طرح را به یکی از پروژه‌های مهم انرژی تجدیدپذیر این کشور تبدیل می‌کند.
پیوند میان تولید انرژی پاک و صنعت آلومینیوم نیز نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند علاوه بر اهداف زیست‌محیطی، در کاهش هزینه‌ها و تقویت رقابت‌پذیری صادرات صنعتی نقش داشته باشد.
سوالات متداول
۱. ارزش پروژه خورشیدی دندرا در مصر چقدر است؟
سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده برای کل پروژه حدود ۶۵۰ میلیون دلار اعلام شده است.
۲. ظرفیت نیروگاه خورشیدی دندرا چقدر خواهد بود؟
این پروژه در دو مرحله اجرا می‌شود و در مجموع یک گیگاوات ظرفیت تولید برق خورشیدی و ۲۰۰ مگاوات‌ساعت ظرفیت ذخیره‌سازی باتری خواهد داشت.
۳. برق تولیدی پروژه برای چه صنعتی استفاده می‌شود؟
یکی از مصرف‌کنندگان اصلی برق این پروژه شرکت آلومینیوم مصر است و هدف‌گذاری شده حدود یک‌سوم نیاز الکتریکی این شرکت از طریق نیروگاه تأمین شود.
۴. چه شرکت‌ها و نهادهایی در پروژه مشارکت دارند؟
شرکت نروژی اسکاتک، بانک سرمایه‌گذاری اروپا، بانک اروپایی بازسازی و توسعه، بانک توسعه آفریقا و بانک ملی مصر از بازیگران اصلی این طرح هستند.